İç Kale

Surların kuzeydoğu köşesinde yer alan İçkale’de yerleşme, bölgenin ilk yerleşik halkı olan Hurri-Mitanniler (M.Ö. 3700-3500) dönemine kadar iner.
İçkale’de yer alan höyük, arkeoloji Amida Höyük olarak geçer ve höyüğün bilinen tarihi yaklaşık M.Ö 4200 yıllarına kadar gitmektedir. Kentin ilk kurulduğu noktadır. Uzun bir dönem hapishane olarak kullanılan İçkale, birçok dengbêjin klamına konu oldu. Burada bulunan diğer tarihî mekânlar ise 2005 yılına kadar Jandarma Askeri Birliği olarak kullanıldı.

Artuklu Kemeri

İçkale’ye girişi sağlar. 10 m genişliğinde, sivri kemerli bu girişin üzerindeki büyük boyutlu yazılı kitabe 1206-1207 tarihini gösterir. Kemerin iki yanındaki aslan ile boğa mücadelesini işleyen kabartma, Ulu Cami’nin doğu girişinde yer alan kabartmanın bir benzeri.

Amida Höyük ve Artuklu Sarayı

İçkale’nin kuzeybatısında yer alan Amida Höyük, Diyarbakır’ın aynı zamanda kuruluş noktası. Yapılan yüzey araştırmaları sonucu höyüğün tarihi M.Ö 4200 lere kadar inmektedir. İlk kale yapısının Hurriler döneminde yapıldığı kabul edilen höyükte daha sonra sırasıyla Romalılar, Bizanslılar ve en nihayetinde İslam dönemi ile Artuklulara ait saray kalıntıları görülmektedir. Bu höyükte, 1961-1962 yıllarında yapılan arkeolojik kazılarda kent tarihi hakkında birçok bilgi ve belgenin yanısıra, Artuklu Hükümdarı Melik Salih Nasreddin Mahmud (1200-1222) dönemine ait bir sarayın kalıntıları açığa çıkarıldı. Zengin renkli taş mozaik ve çini süslemelerle oldukça gösterişli selsebil ve haçvari eyvanlarla çevrili fıskiyeli bir havuza sahip olan sarayın, renkli taş ve cam küplerden oluşan mozaik süslemeleri burada görülüyor. Doğu bölümünde de saraya çıkışı sağlayan merdivenler açığa çıkarıldı ve saray girişinin Artuklu kemerinin yanından olduğu belirlendi.
Bu sarayda Ortaçağ’ı aydınlatan Cizreli Kürt bilim insanı El Cezerî’nin yaptığı robotlar kullanılmış.

El Cezerî Kimdir ?

El Cezerî, İslam’ın altın çağında “robotik” biliminin babası olarak kabul edilen sibernetik üzerine çalışmalar yapan ilk Müslüman bilim adamı ve mühendistir. Tam adı Ebû’l İz İbni İsmail İbni Rezzaz El Cezerî olan ve 1136 yılında Cizre’nin Tor Mahallesi’nde doğan Kürt alimi, bir dönem Diyarbakır’da yaşamış, 1233 yılında Cizre’de ölmüştür. Batı literatüründe, M.Ö. 300 yıllarında Yunan matematikçi Archytas tarafından buharla çalışan bir güvercin yapılmış olduğu belirtilse de robotikle ilgili bilinen en eski kayıt El Cezerî 'ye aittir. Dünya bilim tarihi açısından bugünkü sibernetik ve robot biliminde çalışmalar yapan ilk bilim adamı olan El Cezerî, Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap adlı eserinde bu bilgilerini ortaya koymuştur. 50’den fazla cihazın kullanım esaslarını, yararlanma olanaklarını çizimlerle gösterdiği bu olağanüstü kitabın orijinali günümüze kadar ulaşamadıysa da, bilinen 15 kopyasından 10’u Avrupa’nın farklı müzelerinde, beş tanesi Topkapı ve Süleymaniye kütüphanelerinde yer almaktadır. Kitab-ül Hiyel adıyla bilinen eseri altı bölümden oluşur.

Bu kategoriden diğerleri: « Hevsel Bahçeleri Dış Kale »