Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi DİSKİ Genel Müdürlüğü tarafından merkez ilçelerin kırsal mahalleleri ile 13 ilçeyi kapsayacak şekilde planlanan 1080 günlük içme suyu altyapı yatırımının ilk sondaj çalışmaları Bağlar, Yenişehir ve Çınar’da başladı. Yatırım kapsamında 45 bin metre sondaj, 50 içme suyu deposu ve 282 bin 200 metre şebeke hattı hayata geçirilerek kırsal mahallelerde sağlıklı içme suyuna erişimin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Kuraklık baskısının yoğunlaştığı, yeraltı suyuna erişimin kırsal yerleşimler açısından kritik hale geldiği bir dönemde Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi (DİSKİ) Genel Müdürlüğü, merkez ilçelerin kırsal mahalleleri ile 13 ilçedeki yerleşimleri kapsayan kapsamlı içme suyu altyapı yatırımını sahaya taşıdı. Yatırım; yeni yeraltı kaynaklarının devreye alınmasından enerji nakil hatlarının kurulmasına, depoların inşasından şebeke sisteminin yerleşim bazlı yeniden planlanmasına kadar tüm bileşenleri aynı altyapı sistemi içinde bir araya getiriyor.

Bu yaklaşımla özellikle yaz aylarında debi düşüşü yaşayan ve uzun süredir sağlıklı içme suyuna erişimde sorun bulunan kırsal mahallelerde su arz sürekliliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Yatırım, bütünleşik sistem modeliyle planlandı

“Diyarbakır İl Geneli Muhtelif Yerlerde Sondaj, ENH, Pompa, İçmesuyu Depo, Şebeke Tesisi Yapım İşi” kapsamında kent genelinde 45 bin metre sondaj kuyusu, 10 keson kuyu, 60 enerji nakil hattı, 70 pompa sistemi, 282 bin 200 metre içme suyu şebekesi, 50 içme suyu deposu ve 2 bin 500 abone bağlantısı hayata geçirilecek.

Projede yer alan tüm iş kalemleri tek bir altyapı akışı üzerine kurgulandı. Sondaj ve keson kuyular yeni yeraltı kaynaklarını sisteme bağlarken, enerji nakil hatları ile pompa sistemleri çıkarılan suyun iletimini sağlayacak. Yeni içme suyu depoları ise mevsimsel debi dalgalanmalarını dengeleyecek rezerv kapasite oluşturarak özellikle yaz aylarında yaşanan su kesintisi riskini azaltacak.

Çalışmalar Bağlar, Yenişehir ve Çınar’da başladı

Projenin ilk etap saha uygulamaları Bağlar ve Yenişehir’in kırsal mahalleleri ile Çınar ilçesinde başlatıldı. Bağlar’da bir, Yenişehir’de bir ve Çınar’da iki ayrı noktada sondaj çalışmaları yürütülüyor.

Çınar’a bağlı Aşağıkonak Mahallesi’nde tamamlanan sondaj kuyusu, iki mahallenin su ihtiyacını karşılayacak debi kapasitesine ulaştı. Böylece aynı kaynaktan birden fazla mahalleye kontrollü su dağıtımı sağlayan yeni bir sistem modeli devreye alınmış oldu. Diğer noktalarda ise jeolojik etüt ve kuyu açma çalışmaları sürüyor.

‘Mahalleler ayrı hatlardan beslenmeli’

Çalışmaların yürütüldüğü Aşağıkonak Mahallesi Muhtarı Metin Çakı, mahallenin yaklaşık 470 hane ve 2 bini aşkın nüfusa sahip olduğunu belirterek yıllardır yaşanan içme suyu sorununun çözüm sürecine girdiğini söyledi.

Çakı, “Yaklaşık 25-30 yıldır içme suyumuzda ciddi sorun yaşıyorduk. DİSKİ Genel Müdürlüğüne yaptığımız başvuruların ardından sondaj çalışması başlatıldı. Bundan sonraki beklentimiz, şebeke sisteminin de kısa sürede tamamlanmasıdır. Aynı sondajdan yararlanacak mahallelerin ayrı hatlarla beslenmesi gerektiğini düşünüyoruz” dedi.

Aynı sondaj çalışmasından yararlanacak Demirolçek Mahallesi Muhtarı Celal Arslan ise uzun süredir devam eden içme suyu sorununun başlatılan çalışmalarla çözüme yaklaşmasını önemli bulduklarını ifade etti.

Muhtarların dile getirdiği talep, projenin ikinci aşamasını oluşturan şebeke planlamasının önemini de ortaya koyuyor. Toplam 282 bin 200 metrelik içme suyu şebekesi, sondaj kuyuları ile yerleşimler arasında ayrıştırılmış dağıtım hatları kurulacak şekilde projelendiriliyor.

Şebeke planlaması yerleşim bazında ayrıştırılacak

Projenin saha yürütücülüğünü gerçekleştiren Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı Yatırımlar Şube Müdürü Veysi Aktaş, yatırım programı kapsamında kırsal mahallelerde yeni sondaj kuyularının açılması, ekonomik ömrünü tamamlamış içme suyu hatlarının yenilenmesi, modern depoların inşa edilmesi ve enerji altyapısının güçlendirilmesinin hedeflendiğini belirtti.

Aktaş, “Diyarbakır genelinde planladığımız bu yatırım; sondaj, enerji nakil hattı, pompa, depo ve şebeke bileşenlerini aynı sistem içinde organize eden kapsamlı bir altyapı çalışmasıdır. İlk etapta Bağlar, Yenişehir ve Çınar’da eş zamanlı olarak çalışmalara başladık. Aşağıkonak Mahallesi’nde tamamlanan sondaj kuyusu hedeflenen debi kapasitesine ulaştı ve teknik öngörülerimizi doğruladı” ifadelerini kullandı.

Mahalle muhtarlarının şebeke ayrımı talebine ilişkin değerlendirmede bulunan Aktaş, yerleşim bazlı planlamanın teknik açıdan gerekli olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu: “Aynı kuyudan beslenen iki yerleşimin uzun vadede sorunsuz biçimde işletilebilmesi için dağıtım hatlarının ayrı planlanması gerekiyor. Basınç dengesi, arıza yönetimi ve abone kontrolü açısından bu yaklaşım teknik zorunluluk taşıyor. Şebeke projelendirmesi bu ilke doğrultusunda yürütülecek.”

Merkez kırsalı ve 13 ilçede içme suyu altyapısı güçlendirilecek

Proje alanı; merkez ilçelerin mahalle ve mezralarıyla birlikte Bismil, Silvan, Çınar, Kocaköy, Kulp, Lice, Hazro, Ergani, Çermik, Çüngüş, Dicle, Eğil ve Hani’yi kapsıyor.

DİSKİ’nin yatırım programında yer alan çalışma; nüfus artışı, mevsimsel kuraklık ve mevcut kaynakların yetersiz kaldığı bölgelerde alternatif yeraltı kaynaklarını devreye alarak ana dağıtım sistemi üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçlıyor.

Proje tamamlandığında merkez ilçelerin kırsal mahalleleri ile 13 ilçedeki yerleşimlerde depo kapasitesi, şebeke erişimi ve su iletim güvenliği aynı anda güçlendirilmiş olacak. Böylece bölgenin uzun vadeli içme suyu arz güvenliği daha dayanıklı bir altyapı zemini üzerine kurulacak.