Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Türkiye Belediyeler Birliğinin (TBB) düzenlediği etkinliğe katıldı.

TBB’nin ICLEI, Yerel Yönetimler ve Belediye Otoriteleri (LGMA) Seçmen Grubu ve Avrupa Bölgeler Komitesi (CoR) iş birliğiyle Mavi Bölge’de gerçekleştirdiği etkinliğin ilk bölümünde, COP31 müzakerelerinin ilk haftası değerlendirildi ve TBB’nin yerel yönetimlere ilişkin COP31 Pozisyon Belgesi sunuldu. İkinci bölümde ise çok taraflılık ve yerel iklim eylemi üzerine üst düzey bir yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi.

Etkinlikte konuşan Eşbaşkan Bucak, yerel yönetimlerin iklim kriziyle mücadeledeki rolünü, yetki ve finansman ihtiyacını ele aldı. Bucak, toplumların karar süreçlerine katılımı ve iklim adaletine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İklim krizinin etkileri kentlerde ve kırsalda hissediliyor

İklim krizinin dünyanın tüm iktidarlarının, yönetimlerinin, yerel ve bölgesel yönetimlerinin tartıştığı önemli bir konu olduğunu belirten Eşbaşkan Bucak, şunları söyledi: “Yerel yönetimlerin, belediyelerin rolünü bu krizle birlikte yeniden tanımlamak ve ele almak gerekiyor. Çünkü iklim değişikliğinin etkileri küresel ölçekte ortaya çıksa da, ülkeler evrensel ölçekte benzer sorunları yaşasa da bu etkiler en somut biçimde kentlerde, mahallelerde, köylerde ve kırsal yerleşimlerde hissedilmekte; burada lokal çözümlere dair bir hat, bir yol haritası çizilmek durumunda.”

Kentlerde yaşanan kuraklık, aşırı sıcaklıklar, su kaynakları üzerindeki baskılar ile tarım ve gıda krizlerinin, iklim politikalarının yerel gerçekliklerden bağımsız ele alınamayacağını gösterdiğini ifade eden Eşbaşkan Bucak, şöyle devam etti: “Bu sabah da pek çok konuşmacı buna değindi. Ancak değinmek yetmiyor. Politikaları sürdürebilmek ve uygulayabilmek için ne yazık ki önemli bir çelişkiyle karşı karşıyayız. Bu çelişki ulusal ölçeklere göre değişebiliyor. Elbette küresel olarak da bir çelişki var ama ülkelerin farklı özgünlüklerine baktığımızda çelişkiler büyüyebiliyor ya da minimize edilebiliyor.”

Yerel yönetimlerin karar ve kaynak süreçlerindeki rolü

Türkiye’de iklim politikalarının belirlenmesinde ve kaynakların dağıtılmasında yerel yönetimlerin sesinin yeterince duyulmadığını belirten Eşbaşkan Bucak, şunları kaydetti: “Bizim ülkemizde iklim krizinin sonuçlarıyla mücadele etme sorumluluğunun büyük ölçüde yerel yönetimler düzeyinde ele alınması gerekirken, politikaların belirlenmesinde yerel yönetimlerin varlığını görmek mümkün değil. Kaynakların dağıtılmasında da yerel yönetimlerin sesinin duyulması çok mümkün değil. Bu sebeple bu etkiler sınırlı kalmakta.”

Yapısal sıkıntılara dikkat çekerek düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Eşbaşkan Bucak, yerel ağların harekete geçirilmesinin önemini şu sözlerle anlattı: “Belki COP ve bu zirvedeki büyük etkinlikler değil ama küçük etkinlikleri ve küçük ağları harekete geçirmek önemli bence. Küçük ağlardan kastım, yerel ağların birbirleriyle teması ve yerel ölçekte diplomasi geliştirilmesi.”

‘Yetki, sorumluluk ve finansman arasında bir denge kurmak gerekiyor’

Yerel yönetimlerin uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Eşbaşkan Bucak, şöyle konuştu: “Yerel yönetimlerin uygulama kapasitesini güçlendirmek; yetki, sorumluluk ve finansman arasında bir denge kurmak gerekiyor. Belediyelerin uluslararası iklim finansmanına erişimi kolaylaştırılmalı, teknik kapasite artırılmalı. Yerel ölçekte üretilen verilerin ulusal iklim politikalarına entegre edilmesi çok önemli.”

Türkiye’de yerel ölçekteki politikaların ulusal politikalara entegre edilmesi bir yana, duyulup duyulmadığından şüphe duyduklarını dile getiren Eşbaşkan Bucak, merkezi yönetim yapısının yarattığı zorluklara değindi. Eşbaşkan Bucak, “Türkiye’de yerel yönetimlerin şöyle de bir zorluğu var: Türkiye çok büyük bir ülke, 86 milyon nüfuslu ve bölgesel yönetimden uzak, merkezi politikalarla yürütülüyor. Şimdi Diyarbakır gibi bir Mezopotamya kentinde, bir bölge temsiline de ihtiyaç duymaktayız ama Diyarbakır’dan buraya kadar sesimizin duyulması bütün bu veri entegrasyon zorluklarını da açığa çıkartıyor” diye konuştu.

Randevu beklentisine dikkat çekti

Yerel yönetimlerin merkezi yönetimle iletişim kurmakta yaşadığı güçlükleri anlatan Eşbaşkan Bucak, şu ifadeleri kullandı: “Biz yerel yönetimlerde 5 yılda bir seçiliyoruz. 2,5 yıl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından randevu almak için bekliyoruz. 2,5 yılın sonunda herhalde bir sonraki 2,5 yılımızda da politikaların hayata geçmesi için doğru iletişimi kurmak ve sesimizin doğru duyulması gerekiyor. O sebeple biz bu salonda sabahtan beri ‘Halkların sesi, toplumların sesi, yerellerin sesinin duyulacağı yer yerel yönetimler, yerel otoritelerdir’ dedik ama bunun uygulanması zor gibi gözüküyor. Bu çelişkileri de buralarda konuşmak gerekiyor.”

İklim adaleti için toplum diplomasisi vurgusu

İklim yönetişiminde toplumların katılımının önemine işaret eden Eşbaşkan Bucak, kadınların, gençlerin, çiftçilerin ve iklim krizinden en fazla etkilenen grupların söz sahibi olması gerektiğini belirterek şunları söyledi: “Biz Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi olarak iklim yönetişiminin yalnızca kurumlar arasında değil, toplumlar arasında, toplum diplomasisiyle yürütülmesi gerektiğine inanıyoruz. Kadınlar, gençler, çiftçiler... İklim krizinden en fazla etkilenen kırılgan gruplar bu süreçte söz sahibi olmalıdır ki iklim adaletinden konuşabilelim. Bakın, iklim krizi ve afetlere dirençli kentler kuruyoruz diyoruz ama iklim adaletinden konuşamıyoruz ne yazık ki.”

Halkların İklim Zirvesi’ne dikkat çekti

Eşbaşkan Bucak, uluslararası katılımcıların ve konukların dikkatini, 14-18 Kasım’da Antalya’daki Mimar Sinan Kongre Salonu’nda düzenlenecek Halkların İklim Zirvesi’ne (Alternatif Zirve) de çekti. Zirvede halkların, toplulukların, yerel meclislerin, ekoloji meclislerinin, aktivistlerin, kadınların, çiftçilerin ve gençlerin; savaş karşıtlığını, militarizmin iklim kriziyle bağını ve kadına yönelik şiddetin iklim krizine etkilerini ele alacağını belirten Eşbaşkan Bucak, iklim ve ekoloji sorunlarından söz ederken toplumda şiddetin sona erdirilmesi, barışın ve adaletin tesis edilmesine de vurgu yaptı.

Katılımcılık, adalete erişim ve halkların doğru bilgiye ulaşmasının önemine değinen Eşbaşkan Bucak, şöyle konuştu: “Biz katılımcılıktan, adalete erişimden, halkların ve toplumların bilgiye erişiminden bahsederken; manipülasyondan uzak, kendi yaşamını doğrudan etkileyen her türlü bilgi, bu iklim krizi ve küresel iklim değişikliği meselesinde de halkların doğru bilgiye erişimi ne yazık ki iktidar alanlarında ve iktidar politikalarında çok görünmez kılınıyor.”

‘Bu yıkımın sorumlusu olmayan halklar da bedel ödüyor’

Yerel çözüm mekanizmalarının ulusal politikalarla entegre biçimde yürütülmesinin önemine ve bu konudaki yerel yönetim sorumluluğuna işaret eden Eşbaşkan Bucak, krizin sonuçlarının toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiğini belirtti. Eşbaşkan Bucak, şunları söyledi: “Ancak bu yıkımın sorumlusu olmayan halkların da bu bedeli ödediğini hatırlatmak isterim. Tarihsel olarak en fazla sera gazı salımına yol açan sanayileşmiş ülkeler ve sermaye grupları sorumluluklarından kaçarken yoksullar, emekçiler, kadınlar, yerli halklar ve topluluklar krizin ağır sonuçlarıyla yüzleşmekte. Kuraklık, sel, orman yangınları, su ve gıda krizi ve aynı zamanda zorunlu göç, mevcut sınıfsal ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştirmekte.”

Demokratik, eşitlikçi ve ekolojik yaşam çağrısı

İklim krizinin sınıfsal ve toplumsal boyutlarına dikkat çeken Eşbaşkan Bucak, çözümün toplumsal ihtiyaçları esas alan bir yaşamın inşasında olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu: “Bu nedenle iklim krizi aynı zamanda bir sınıf, sömürü ve adalet sorunudur; bir barış sorunudur demek istiyorum. Tabii iklim krizinin çözümü sermayeye yeni kâr alanları açan piyasa mekanizmalarında değil; doğayla uyumlu, toplumsal ihtiyaçları esas alan demokratik, eşitlikçi ve ekolojik bir yaşamın inşasında mümkün.”

COP31’de Taraflar Sözleşmesi’ne ve farklı uluslararası sözleşmelere atıfta bulunulmasını önemli bulduğunu belirten Eşbaşkan Bucak, üye ülkelerin çekinceleri nedeniyle bu sözleşmelerin ağır aksak ilerlediğini ifade etti. Eşbaşkan Bucak, Halkların İklim Zirvesi’ne de kulak verilmesi gerektiğini vurguladı.