Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği Toplumsal Barış ve Özgürlük Forumu kapsamında gerçekleştirilen “Yerinden Edilmeden Birlikte Yaşamaya: Kürdistan Bölgesi’nde Adalet, Dönüş ve Toplumsal Uyum” atölyesinde, zorunlu yerinden edilme, mültecilik, toplumsal uyum ve geri dönüş politikaları ele alındı.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği Toplumsal Barış ve Özgürlük Forumu kapsamında “Yerinden Edilmeden Birlikte Yaşamaya: Kürdistan Bölgesi’nde Adalet, Dönüş ve Toplumsal Uyum” atölyesinde gerçekleştirildi. İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesinde yapılan atölyeye, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Hewlêr Valisi Omid Xoşnav, Duhok Valisi Ali Tatar, akademisyenler Dr. Jiyar Aghapour, Sabrin Hussein Ali ve Dileen Serdar Zuhdi ile sivil toplum örgütü temsilcileri katıldı.

‘Kürtler göçmenlerin durumunu en iyi anlayan halklardan biridir’

Atölyede konuşan akademisyen Dr. Jiyar Aghapour, Irak Kürdistan Bölgesi’nin zorunlu yerinden edilme ve toplumsal uyum konusundaki deneyimlerini anlattı. Aghapour, Kürdistan Bölgesi’nde farklı coğrafyalardan gelen çok sayıda yerinden edilmiş insanın yaşadığını belirterek, özellikle IŞİD saldırıları sonrası Rojava’dan, Rojhilat’tan ve Şengal’den göç etmek zorunda kalanların bölgede yaşam kurmaya çalıştığını ifade etti. Aghapour, “Kürt bölgesinde IŞİD savaşı nedeniyle zorunlu yerinden edilen Rojavalılar, Rojhilatlılar, Êzidîler ve Arap toplulukları dahil olmak üzere çok sayıda mülteci bulunuyor. Ancak Kürt yönetimi, Kürt kardeşlerimize mülteci gözüyle bakmıyor” dedi.

Kürtlerin tarihsel olarak zorunlu yerinden edilme ve sürgün deneyimlerine maruz kaldığını vurgulayan Aghapour, bu nedenle yerinden edilen insanların yaşadığı sorunların en iyi Kürtler tarafından anlaşılabileceğini söyledi. Kürdistan Bölgesi yönetiminin yerinden edilenlerin haklarını korumaya yönelik çeşitli politikalar geliştirdiğini belirten Aghapour, sosyal uyumun ancak hak temelli politikalarla mümkün olabileceğini ifade etti.

Xoşnav: İnsan hakları temel alınıyor

Atölyede konuşan Hewlêr Valisi Omid Xoşnav da Kürdistan Bölgesel Hükümeti’nin mülteci ve zorunlu yerinden edilme politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bölge yöneticilerinin büyük bölümünün geçmişte zorunlu göç yaşadığını belirten Xoşnav, bu deneyimin mültecilere yaklaşımı doğrudan etkilediğini söyledi. “Kürdistan Bölgesel Hükümeti’nin bütün üyeleri bir dönem göç etmek zorunda kaldı. Bu nedenle göçmenlerin yaşadığı durumu en iyi onlar anlayabilir” diyen Xoşnav, Kürdistan Bölgesel yönetiminin insan haklarını esas alan bir yaklaşım benimsediğini kaydetti. Xoşnav, Kürt mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin durumunun sürekli gündemlerinde olduğunu ifade ederek, “Kürdistan yönetimi her zaman insan haklarını savunup korudu. Yerinden edilmiş Kürtlerle her zaman ilgilendi ve Kürt mültecilerin anavatanlarına dönüşü için çalışmalarını sürdürüyor” diye konuştu.

Zorunlu yerinden edilme ve toplumsal uyum tartışıldı

Atölye boyunca yerinden edilmişliğin yarattığı toplumsal sonuçlar, geri dönüş hakkı, adalet mekanizmaları ve toplumsal uyum politikaları tartışıldı. Katılımcılar, özellikle savaş, çatışma ve siyasal baskılar nedeniyle yerinden edilen halkların güvenli dönüş hakkının uluslararası hukuk ve insan hakları açısından temel bir hak olduğuna dikkat çekti.