Konseya Bajêr, bi armanca parastina Kela Amedê û Bexçeyên Hewselê yên Peyzaja Çandî, gihandina wan a ji bo nifşên siberojê û bi nêrîneke giştî li gorî pîvanên Mîrateya Cîhanê ya UNESCOyê birêvebirinê, di çarçoveya Pêvajoya Nûvekirina Plana Rêveberiya Qadê de li Navenda Çand û Kongreyê ya Çand Amedê civîneke agahdarkirinê li dar xist. Hevseroka Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê Serra Bucak, hevserokên şaredariyên navçeyan, Sekreterê Giştî yê DBB'yê Serdar Bakiroglu, Alîkara Sekreterê Giştî Muhabbet Erdogmuş, akademîsyen, endamên Konseya Bajar û welatî beşdarî vê civînê bûn.

Hevşaredar Bucak di civînê de axivî û bal kişand ser rola beşdarbûnê, şefafiyetê û îradeya xwecihî ya hilbijartî di xwedîderketina li nirxên bajêr de û wiha got: "Xwezaya jiyanê heye, seyrekî wê yê siyasî heye. Taybetmendiya herî ji rêzê nabe ya vî seyrê siyasî beşdarbûn e, şefafiyet e. Birêvebirina pêvajoyan bi awayekî beşdarîxwaz û gelêrî ye. Mesela herî girîng jî hilbijartîbûn e. Berpirsiyariya îradeya xwecihî ya hilbijartî ye ku li hemberî hemû nirxên vî bajarî hîs dike û bi mezinkirina vê torê bi rastî anîna heta roja îro ye. Va ye em demeke dirêj ji vê bêpar hatin hiştin."

'Dewra xwezayî hat têkbirin, qad bêdesthilat hat hiştin'

Hevşaredar Bucak bal kişand ser pêvajoya piştî sala 2016an û mekanîzmaya desthilatî û rêveberiyê ya ku qut bûye bi van gotinan anî ziman: "Piştî tayînkirina qeyûman û pêvajoya şer a ku di 2016an de qewimî, Surîçî bi tevahî bêdesthilat hat hiştin, Serokatiya Rêveberiya Qadê ji destê Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê hat girtin, lewma ji bo demeke dirêj nehate diyarkirin ku Rêveberiya Qadê wê bide kî. Ez dibêjim nehate diyarkirin ji ber ku xwedîderketina li qadekê tenê bi lihevkirin û yekîtiya çalakiyê ya rêveberên xwecihî, saziyên xwecihî, aktîvîstên li vir û civaka sivîl pêk tê. Gava ku ev herika xwezayî têk diçe, em bi meseleyekê re rû bi rû ne ku tam wekî herika çemên herikbar têk diçe. Wekî karesateke xwezayî em bi meseleyekê re rû bi rû ne ku rêgeza wê hatiye guhertin."

'Ji ber ku rêveberiya hilbijartî li vir nebû, plana rojane nehate çêkirin'

Hevşaredar Bucak bal kişand ser nirxê mîrateya cîhanê yê qadê û pêwîstiya nûvekirina plana rêveberiyê û diyar kir ku ji ber ku rêveberiya xwecihî li ser peywirê nebûye, xebata ku di sala 2020an de hatibû pêşbînîkirin pêk nehatiye. Hevşaredar Bucak got: "Di encamê de ev der qadeke mîrateya UNESCOyê ye, em çi dibêjin? Ev der ne tenê nirxê Amedê, yê Mezopotamyayê ye. Ev di heman demê de nirxê cîhanê ye. Yanî mîrateya cîhanê ye, navê wê li ser e. Lê mixabin tê dîtin ku peywendiya UNESCOyê bi dewletan re danîbû, bi rêveberiyên xwecihî re nedanîbû, wek wê bi pêş ve nebir û ligel wê ji destdana gelek tiştan di hûragahiyan de em anîn roja îro. Gava ku di 2015an de ev plana rêveberiya qadê dihat çêkirin, digot ‘Piştî 5 salan plana rêveberiya qadê dê bê revîzekirin.’ Te ev xist Lîsteya Mîrateya Cîhanê, êdî mîrateya cîhanê ye û ji avahîsaziya li wir bigire heta çem, heta Hewselê di her cûre mijarên ku rêveberiyên xwecihî û saziyan, Midûriyeta Çand û Bajarvaniyê ya Bajar eleqedar dike, lazim e ku tu piştgiriya 5 salan planeke rojane çêbikî. Erê, ev plana rojane nehate çêkirin hevalên hêja, sedema wê herkesê di vê salonê de dizane. Divê di sala 2020an de ew plana rojane bihata çêkirin. Ev nehate çêkirin. Ji ber ku rêveberiya hilbijartî, îrade li vir nebû nehate çêkirin."

'Girîng e ku îradeya bajêr xwedî li vê meselê derkeve'

Hevşaredar Bucak teqwîma xebatê ya ku piştgiriya hatibû destpêkirin vegot û diyar kir ku dikaribû zûtir dest bi pêvajoyê bibe. Hevşaredar Bucak got ku xebatên li qadê di meha hezîranê de dest pê kirine û bal kişand ser wê yekê ku divê rola ku saziyan di pêkanîna plana ku dê bê amadekirin de bigirin ser xwe were diyarkirin: "Piştî 2020an 5 salên din derbas bûn, bû 2025. Me êdî dest pê kiribû, di nîsana 2024an de me mazbataya xwe girtibû. Bê guman hêsan nebû ku em xwe bi pêvajoyên ku li pey xwe hiştine ve bidin guncandin. Ji vir ez rexnedayînekê jî didim, bi dîtina min dereng jî ma. Dereng jî ma. Me dikaribû pir zûtir dest pê bikira. Nêzî dawiya 2024an me dikaribû dest bi vê pêvajoyê bikira, lê di asta ku hatî de di meha gulanê ya îsal de me pêvajoyên xwe xelas kirin. Di meha hezîranê de mamosteyê me û ekîbên wî dest bi xebatê kirin li qadê û îro li vir di huzûra we de, li hemberî we ji bo dayîna vê pêşkêşiyê em hatin gel hev. Em wekî hemû pêkhateyên vî bajarî, wekî rêveberiyên xwecihî me nikaribû xwedî li vê qadê derketina. Me nikaribû xwedî li vê meselê ku ji piştgiriya 2015an de berdewam dike derketina. Gelek sedemên wê hene ku me nikaribû xwedî lê derbikevin, gelek hincet hene, lê gava ku hincet zêde dibin, tên rêzkirin, derketina ji nava wan hincetan jî pir zehmet dibe. Me di demekê de zehmetiya vê yekê jî dît. Lê dîsa jî wekî Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê em hay ji wê yekê bûn ku divê em destê xwe bixin bin kevir di vê meselê de û me ev xebat da destpêkirin. Bi vê xebatê ev pêvajo wê bê guman xelas nebe. Ji bilî plana rêveberiya qadê ya ku bi rastî tê nivîsîn, çêkirin, derdikeve holê, wê girîng be ku îradeya vî bajarî, hemû saziyên wê bi rengekî beşdarîxwaz xwedî li vê meselê derkevin. Tiştên ku di raporê de hatine nivîsîn, encamên raporê, ji meseleya ku rêveberiya qadê çiqas hatiye wêrankirin wêdetir ji vê demê şûn ve kî wê li kuderê rol bigire, kî wê çawa xwedî derkeve, rêveberiyên xwecihî wê çawa mudaxeleyî avahîsaziya li wir bikin? Wê van çavdêriyan çawa bimeşînin û di heman demê de dîplomasiya ku bi saziyên dewletê re kiriye wê bibe kuderê? Bi dîtina min xala herî girîng ev e."

'Ji bo parastina mîrateya me ya cîhanê pêdivî bi planeke çalakiyê heye'

Hevşaredar Bucak diyar kir ku pêdivî bi amadekirina planeke çalakiyê heye ji bo parastina qadê û bal kişand ser girîngiya hevdîtinên ku di navbera rêveberiyên xwecihî û wezaretan de bên kirin: "Niha bi rastî li pêşiya me divê planeke çalakiyê ya pir cidî hebe. Di serî de rêveberiyên xwecihî û hemû pêkhateyên li vî bajarî, hemû xwedîderketin... Erê me ev rapor girt, me xwend, wêranî mezin e. Di xala ku em ê çawa vegerînin, çawa bikin halê berê an jî çawa bigihînin xaleke cuda ji halê berê de berpirsiyariyeke pir mezin dikeve ser milê herkesî. Berpirsiyariyeke pir cidî ya dîplomasiyê bi hemû saziyên dewletê û bi wezaretan re dikeve ser milê me. Ji Wezareta Çand û Tûrîzmê bigire heta Wezareta Jîngeh û Bajarvaniyê di vê meselê de bi rastî qet kes çavên xwe nagire, kes ‘mîna ku nabe’ nake, kes nabêje ‘Avahiyên ku di 2018-2019an de hatine dayîn hene, avahî hene’, em ê bi rastî xwedî li vê qadê derkevin, pîvanên xwedîderketina li vê qadê çi ne û em ê bi hev re çawa nîşan bidin û ji bo pêkanîna van pîvanan em ê çawa îradeyeke xwecihî û êdî neteweyî derxînin holê bi pirsekê re rû bi rû ne. Pirseke pir girîng e. Pirsek e ku em tev bersiva wê dizanin. Giraniya kar jî li vir e. Demeke dirêj e, dihêle ku em vê meselê veguherînin hevkariyeke rasteqîn a di vî bajarî de, ji bo parastina vê qadê, ji bo parastina mîrateya xwe ya cîhanê, ji bo êdî rawestandina wêraniyên li vê qadê, bi rastî beralîkirina bo planeke çalakiyê, bo tevgerekê, bo meseleyê."

Di civînê de Hevserokê Konseya Bajêr Serdar Keskîn, Serokê Daîreya Îmar û Bajarvaniyê Murat Emînoglu û bajarvan Serdar Nizamoglu jî axivîn. Beşdaran jî di Civîna Agahdarkirinê ya Plana Rêveberiya Peyzaja Çandî ya Kela Amedê û Bexçeyên Hewselê de daxwaz û pêşniyarên xwe anîn ziman.