Tecrubeyê dinya Amed de ameyî têhet: Xeritaya rayîrî ya hempare ya aştîye ame qiseykerdene
Konferansê mîyanneteweyî yê aştîye ke Amed de ame organîzekerdene, tede prosesê aştîya Tirkîya û tecrubeyê Îrlanda, Herêma Baskî û Kolombîya zemînêko hempar de ameyî qiseykerdene. Qiseykeran bale ante ser o ke seba aştîya domdare garantîya qanûnî, beşdarîya komelkî, rolê cinîyan ê prosesanê muzakereyî û tesîrdarîya komelê sîvîlî dîyarkerdox ê.
Konferansê bi sernameyê "Tirkîya de Prosesê Aştîya Komelkî û Nimûneyê Dinya: Zehmetî, Îmkanî, Hêvîyî û Netîceyî" ke hetê Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî, Komeleya Heqanê Însanî (ÎHD) û Forumê Aştîya Komelkî û Azadîye ra ame organîzekerdene, bi roniştişan dewam keno.
"Ziwano ke emnîyetî ser o yo xem virazenо"
Parlamanterê DEM Partî û Endamê Heyetê Îmralî Prof. Dr. Mithat Sancarî ke roniştişê verênî yê bi sernameyê "Tirkîya de Rewşa Aktuele" de erjnayîşî kerdî, bale ante ser o ke prosesanê aştî de mefhûmî û nameydayîş muhîm ê. Sancarî va: "Nameyê ke şima prosesî ser o ronenê, karo ke şima kenê, û tedeyîyê mesajanê ke şima danê, komelî ser o rasterast tesîr keno. Coka mesela tena mefhûmê 'teror' ser o û ziwanêko ke emnîyet ser o bêro ramitene, xem, ters û gumananê komelî gird keno. Ganî no proses sey 'Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî' bêro namekerdene."
Sancarî ke îfade kerd ke modelê Tirkîya, prosesanê bêçekkerdiş û entegrasyonî yê dinya ra cîya yo, verdayîşê çekan prosesî ser o ronîya, va ke no nêzdîbîyayîş amanc keno ke pêkewtişî biqedêno û vernîya çareserîye akero. Sancarî bale ante ser o ke Tirkîya nika çatrayîrêko krîtîk de yo ke tede pêkewtişan bikero dîyalog û çareserî.
Tecrubeyê mîyanneteweyî: Îrlanda, Herêma Baskî û Kolombîya
Roniştişê dîyinî de ke Hemsereka Pêroyî ya ÎHD Oya Ersoy moderatorîya ci kerde, binê sernameyê "Prosesê Îrlandaya Vakurî (IRA), Îspanya (ETA) û Kolombîya (FARC-EP)" de tecrubeyê aştî û çareserkerdişê pêkewtişî yê cîya-cîya yê dinya ameyî parekerdene.
Endamê Meclisê Qanûndayîşî yê Sinn Féinî Gerry Kelly, ard ziwan ke prosesê aştîye Îrlanda de verê raya pêroyî de bi giranî ame qiseykerdene û seke fikrê hemverî est bî zî bi qerardarî ame ramitene. Kellyî proses wina kilm kerd: "Ma waşt ke argumanê Îrlandaya Yewbîyayeye pê rayîrêko aştîyane dewam bikerê. Nuqteya ke hetan fam kerd ke hetê eskerî ra nêeşkenê yewbînan bişikînê, metodê bînî kewtî dewre. Peynî de Peymana Îneyê Xeyrî ke ame îmzakerdene, çareserîya her çî nêbî, tena nuqteya destpêkî ya rayîrî akerd. Sey hetanê ke verê cû şer kerdêne, ma yewbînan ra bawer nêkerdêne, no normal bî; la ma fehmê dîyalogî tim dewam kerd. Rîyê ke ma bi pêroyî prosesî ra bawer kerd, seke birîyayîşî bîyî zî ma ser kewtî ke no rayîr resna tîya."
Konferans pê beşê pers-cewaban ame temamkerdene
Konferansê "Tirkîya de Prosesê Aştîya Komelkî û Nimûneyê Dinya: Zehmetî, Îmkanî, Hêvîyî û Netîceyî", roniştişê erjnayîşî yê ke tede persê beşdaran ke qiseykeran rê ameyî kerdene, ameyî cewabdayene û tira dima resa peynîye.